Gaziantep Triko Sektörünün Sorunları Ve Çözüm Önerileri

Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğü, Gaziantep triko sektörünü mercek altına aldı.

MPM Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğü uzmanı Hatice Eksen, triko sektörüyle ilgili yaptığı araştırmada, triko sektörünün Gaziantep’in ekonomik yapılanmasında yer tutan önemli sektörlerden biri olduğunu belirtti. Eksen, "1960’lı yıllarda Gaziantep’te trikoculuk çorap imalatı ile başlamıştır. Ellerindeki küçük tezgahlarda çorap dokuyan insanlar kazak dokumaya başladılar. 1968’li yıllara kadar triko üretimi elle çalışan makinelerle devam etti. 1970’li yıllarda elektrikli mekanik makinelerde çalışıldı. 1988 yılında yarı elektronik makineler ortaya çıkınca, küçük dükkanda çalışan işyeri sahipleri işleri büyütmeye başladılar. 1991’li yıllarda tam elektronik makinelerle beraber Gaziantep bir trikocu şehri haline geldi. Dünyaya ve Türkiye’de en çok triko üreten ve satan şehir oldu" dedi.

Sovyetler Birliği’nin dağılması ile beraber Orta Asya ülkelerine ihracat yapılırken, 1998 yılında Uzak Doğu’da çıkan krizden sonra Gaziantepli trikocuların Avrupa piyasasına yöneldiğini kaydeden Eksen, "Bugün Gaziantep’te Trikocular ve Çorapcılar Odasına kayıtlı 950 işyeri, Gaziantep Ticaret Odasına kayıtlı 370 işyeri ve Gaziantep Sanayi Odasına 137 işyeri kayıtlı olup, sürekli üretim yapan ortalama 8 bin makine mevcuttur. Bu işletmeler genellikle aile şirketidir. Günlük ortalama 250 ton ip tüketilmektedir. Yine günlük adet üretimi 450 ile 500 bin civarlarında seyretmektedir. 1991’li yıllara kadar daha çok iç piyasa için üretim yapılmıştır. Bu yıllardan sonra ağırlıklı üretim ihracata yönelik olmuştur. Gaziantep de kendi markası ile dolaysız ihracat yapan azami 50 firma mevcuttur" diye konuştu.

Triko sektörünün gelişmesinin yeni istihdam alanlarının açılmasına sebep olduğunu dikkat çeken Eksen, sektörün sorunlarını ve çözüm önerilerini ise şöyle sıraladı:

"Sanayide marka olan Gaziantep trikodaki büyük gelişme kaydetmesine rağmen tam manası ile markalaşamamıştır. Birçok ünlü markalara fason üretim yapılmakta, dolaylı ihracatları yüzde 30’lara ulaşmaktadır. Sektörün önündeki en büyük engel markalaşamamaktır. Örneğin Almanya’ya fason üretilen ürünler üzerlerine 60 Euro’luk etiketlerle satışa sunulabilirken, aynı ürün firmanın markası ile pazara sunulduğunda o fiyata satılamamaktadır. Gaziantep de triko sektöründe markalaşamamanın yanı sıra yüksek girdi maliyetleri, döviz kurlarındaki dengesizlik, tanıtım eksikliği gibi bir dizi olumsuzluk yaşanmaktadır. Bazı girdileri yüksek KDV oranları ile temin etmelerine rağmen ürünün yüzde 8 KDV üzerinden tüketiciye ulaşması da haksız rekabete yol açmaktadır. Hammadde ve ürün arasında KDV oranındaki dengesizlikten dolayı sektör sıkıntıdadır. İmalatçı hammaddeyi alırken ödediği KDV’yi ürüne yansıtamamaktadır. Triko işletmeleri ihracatçıya sektörel teşvik beklentisi içerisindedir. Gaziantepli triko üreticilerinin çoğu ürünlerini direkt olarak ihraç edememekte, İstanbul’da Laleli Pazarı aracılığıyla ürünlerini ihraç edebilmekte, yılın her ayında çalışmadıkları için dışa açılma konusunda sıkıntı yaşamaktadırlar. Suriye, Rusya gibi ülkelerin imalata başlamasıyla da pazar payı daralmıştır. Gaziantep trikoda model şehir olarak tanıtılır, sektörel bir teşvikle firmalar ihracata yönlendirilirse ihracatçı firma sayısı da artacaktır. Üretim merkezi olan Gaziantep’in, satış konusunda da bir merkez olması, kendi ürünlerini satabilmesi, Laleli pazarını aşması gerekir."